Het lichaam is geld waard, maar niet bij ons

Gepubliceerd op 08 maart 2011 in de categorie: Opinie STNu!

Daarom wijken sommige kopers voor een nier, bot of een eicel uit naar het buitenland. De wereldwijde handel in lichaamsmateriaal neemt toe. Het Rathenau Instituut bracht de markt in kaart. „In het buitenland zijn de regels minder strak.”
Eicellen van een vrouw op een Amerikaanse topuniversiteit zijn goud waard. Bemiddelingsbureaus bieden er tot wel 20.000 dollar voor. Een nieuwe nier nodig? Via internet is misschien een donor te vinden – die er 50.000 euro voor vraagt. En mannen in Denemarken die krap bij kas zijn, kunnen 70 euro vangen voor een portie sperma.

Lichaamsmateriaal – bot, bloed, voorhuid, nieren, eicellen, sperma – is geld waard. Hoe meer technieken er komen die dat materiaal omzetten in medicijnen, weefsels en baby’s, hoe groter de markt ervoor wordt. Onderzoekers Ingrid Geesink en Chantal Steegers van het Rathenau Instituut in Den Haag brachten die veranderende markt in kaart. Vandaag komt hun boek Nier te koop – Baarmoeder te huur uit, met gedetailleerde beschrijvingen van de wereldwijde handel in zes soorten lichaamsmateriaal.
Steegers en Geesink vroegen zich af of de Nederlandse wetten voor lichaamsmateriaal nog wel werken. In Nederland mag je geen lichaamsmateriaal kopen of verkopen. Donatie doe je hier voor niks.
Maar er is ook een gebrek aan mensen die één van hun nieren willen afstaan, die draagmoeder willen zijn of die eicellen willen doneren. Nederlandse stellen zoeken daarom hun heil in Spaanse en Belgische vruchtbaarheidsklinieken en speuren in India naar commerciële draagmoeders. Zieke patiënten reizen af naar arme landen voor een betaald orgaan. En de discussie over bedrijven die medicijnen maken van gratis gedoneerd bloed keert steeds terug. Voldoet het Nederlandse ideaal nog?

Wat is het probleem?
„Door het tekort aan donoren gaan sommige mensen naar het buitenland, waar de regels minder strak zijn of sperma anoniem gedoneerd mag worden. Dat kunnen landen zijn waar de zorg minder is of waar donoren worden uitgebuit. Of de mensen komen terug met complicaties, of een meerling die extra zorg vereist. Dat drukt op ons zorgstelsel. En artsen zijn huiverig voor een onbekende nier. Dan zijn er nog de juridische problemen als je je kind uit een buitenlandse draagmoeder wil meenemen naar Nederland.”

Is de Nederlandse wet te streng?
„Nederland heeft een sterke traditie van non-commercialiteit. De combinatie geld en lichaamsmateriaal vinden we vies. Doneren doe je uit naastenliefde. Dat is mooi, maar dat principe wordt nu ook op de proef gesteld.”

Gooi de markt dus maar open.
„Nee, we pleiten niet voor wilde commercie. Een lichaam is wat anders dan een bos snijbloemen. Maar soms kan een beloning helpen. In Spanje krijg je 900 euro voor de ongemakken als je een eicel doneert, in Nederland niks. Nu zijn we in Nederland gewend om in eigen kring iets te zoeken, maar als dat niet lukt, moet je naar het buitenland. Misschien is er wel een geschikte onkostenvergoeding te bedenken, zodat je niet rond hoeft te shoppen.”

Zoals?
„Je kunt denken aan alternatieve vormen, zoals wederkerigheid. Als jij iets doneert, maak je meer kans op iets van een ander. Een korting op een ivf-behandeling als je eicellen doneert. Een levenslange gratis ziektekostenverzekering bij een nierdonatie.
„Bij bloed doneren werkt altruïsme wél heel goed. Daar kun je als tegenprestatie meer transparantie en informatie van de bloedbank tegenover zetten. En soms werkt geld het beste, als ondersteuning voor een beslissing. Elke markt is anders. Maar het is een markt, en daar moeten we over nadenken.”

Nier te koop – Baarmoeder te huur; door Ingrid Geesink en Chantal Steegers; uitgever Bert Bakker; 17,95 euro

TV: Ingrid Geesink in Pauw en Witteman, vrijdag 4 maart 2011; Documentaire Baby te Koop bij BNN (of op de oude site van Uitzending gemist), 10 maart, 21.00 uur Ned.

Reactie STNu!

STNu! onderschrijft de stelling “Het lichaam is geld waard, maar niet bij ons!”

Donatie moet in principe vrijwillig zijn en zonder financiële beloning.
Dit is in het kort de mening van STNu!
Maar……….. is daar alles mee gezegd?

Allereerst blijft STNu! van mening dat de beste oplossing voor het huidige orgaantekort is het aanpassen van de huidige WOD (Wet Orgaan Donatie) in een ADR (Actieve Donor Registratie). E.e.a. zoals aanbevolen door de CGOD (Coördinatiegroep Orgaandonatie, ook wel 'commissie Terlouw') in haar Masterplan Orgaandonatie.

STNu! begrijpt dat dit niet de definitieve oplossing is van het donorvraagstuk en dat aanvullende maatregelen noodzakelijk blijven.

In die zin staat STNu! niet afwijzend tegenover het idee dat er een ruimere vergoeding komt voor mensen die bij leven donor zijn. Geen betaling voor organen dus, maar een vergoeding voor de onkosten.
Die vergoeding zou dan eveneens moeten gelden voor toekomstige kosten die door de donor moeten worden gemaakt als gevolg van haar/zijn donatie.

Wij denken dat die kosten in principe betaald zouden moeten worden door de ziektekostenverzekering van de getransplanteerden. Ten slotte is die verzekering goedkoper uit, omdat bijvoorbeeld in het geval van nierpatiënten de kosten van jarenlange dialyse kunnen worden bespaard.

Wat STNu! betreft, mag deze vergoeding zelfs zo ruimhartig zijn dat de donor er iets aan over houdt!
Wel is STNu! tegen een forse vergoeding voor donatie bij leven en wel om twee redenen:

Het werkt in de hand dat vooral arme drommels, door armoe gedreven, organen gaan doneren.
Minder draagkrachtige ontvangers gedupeerd worden omdat zij niet in staat zijn een fors bedrag te betalen voor een orgaan dat zij bitter hard nodig hebben.

We verwachten dat dit een tweedeling in de maatschappij veroorzaakt.

Dan hebben we nog postmortale donatie!
Ook hier staat STNu! niet afwijzend tegenover het verstrekken van een vergoeding aan de donor en de nabestaanden, als dit toekomstige donoren over de streep kan trekken om donor te zijn!

Dit zou op diverse manieren kunnen, zoals bijvoorbeeld: