Genenset bepaalt tolerantie voor transplantaten
Transplantatiepatiënten moe ten levenslang afweeronderdrukkende middelen slikken om afstoting van het nieuwe or gaan te voorkomen. Daardoor zijn ze extra vatbaar voor kan ker en allerlei infecties. Sommi ge patiënten blijken echter zon der deze middelen te kunnen. Een groep Franse, Amerikaanse, Chinese en Nederlandse onder zoekers ontdekte waarom. Zij vonden een set van 33 genen die, als ze ‘aan’ staan, deze unieke vorm van tolerantie oproepen. Daarmee kunnen niet alleen dergelijke patiënten opge spoord worden, de vondst biedt ook aanwijzingen in de richting van de ‘heilige graal’ van de transplantatiegeneeskunde: volledige tolerantie voor nieu we organen (aldus een vertaling uit Proceedings of the National Academy of Sciences, online, 20 augustus).
Voorkomen dat getransplan teerde organen worden afgestoten stelt de behandelende art sen steeds voor dilemma’s. Zonder onderdrukking van de af weer (immuunsuppressie) zal het nieuwe orgaan worden afge stoten en is de kans groot dat de patiënt alsnog overlijdt. Maar sommige patiënten kun nen wel zonder. Op zoek naar een verklaring hiervoor maten de onderzoekers de activiteit van een groot aantal genen in het bloed van dergelijke patiën ten en vergeleken die met bloedmonsters van patiënten met chronische afstotingsver schijnselen, patiënten waarbij het nieuwe orgaan wel goed aansloeg en gezonde vrijwilli gers. Daarbij vonden zij dat ze op grond van de activiteit van 33 genen 99 procent nauwkeurig konden voorspellen welke pa tiënten tot de operationeel tole rante groep behoren. De set van 33 heeft echter ook voorspellen de waarde als het erom gaat te bepalen welke patiënten met één geneesmiddel toekunnen of een cocktail van meerdere ver schillende moeten nemen. Alle 33 genen coderen voor ei witten die een rol spelen in het immuunsysteem en bepalen in feite aan welke eisen een opera tioneel tolerant immuunsys teem voldoet. Nader onderzoek moet uitwijzen of deze kenmer ken een rol kunnen spelen bij het bepalen van de dosering van afweeronderdrukkende midde len of wellicht zelfs het opwek ken van tolerantie.
